فرزانه علي حسيني
پیگمنتهای هیبریدی بهعنوان گونهایجدید از رنگدانهها که از ترکیب دو یا چند بخش تشکیل شدهاند در دو دهه اخیر معرفیشده و مورد مطالعه قرار گرفتهاند. این رنگدانهها معمولاً از ترکیب یک بستر معدنیو یک ماده رنگزای محلول در آب ساختهشده است که خواص ثباتی بالای بستر و خواص رنگیماده رنگزا را داراست. در این مطالعه از ترکیب چندین رنگزای کاتیونیک متداول وهمچنین کاربردی در صنعت نساجی با ساختار شیمیایی مختلف بر روی رس بنتونیت سدیمصنعتی، رنگدانههای هیبریدی تهیه گردید. میزان جذب، ایزوترم و سنتیک جذب رنگزا بهدرون رس مورد مطالعه قرار گرفت. نتایج آزمایشات نشاندهنده ظرفیت جذب بالای رسبنتونیت صنعتی (76.8 meq/100g) بود. برهمکنش شیمیایی رنگزا و رس با مطالعهی طیف مادونقرمزترکیب حاصل مورد بررسی قرار گرفت که نشاندهنده وجود برهمکنشهای دو قطبی قوی بینرنگزا و رس بود که باعث خروج آب و جایگیری رنگزا در ساختار رس میگردد. خواص سطحیرنگدانه تولیدی بهوسیله میکروسکوپ الکترونی روبشی مطالعه شده و خواص توده و تغییردر ساختار رس بهوسیله آزمون BETبررسی گردید. لایه گشایی و تشکیل لایههایبا ضخامتی در محدوده ده نانومتری در تصاویر میکروسکوپی قابل تشخیص بودند. تغییر درفاصله لایههای رس بهوسیله آزمون XRDمشاهده و بررسی گردید که در بالاترین مقدار، فاصله صفحات تا حدود 8/4 آنگسترومافزایش یافت. آزمون گرماسنجی وزنی نیز برای مطالعه خواص گرمایی نمونهها مورداستفاده قرار گرفت که نشاندهنده ماهیت آبگریز رنگدانههای تولیدی نسبت به اجزای تشکیلدهندهو همچنین افزایش نسبی مقاومت گرمایی رنگزا در ترکیب با رس است. همچنین امکان تولیدرنگدانه هیبریدی با استفاده از پساب رنگرزی کارخانجات نساجی مورد مطالعه و بررسی قرارگرفت و فرآیندی با امکان تولید آسان رنگدانه هیبریدی بدین منظور طراحی گردید. رنگدانههایتولیدی برای چاپ پارچههای پنبه ای با روش متداول چاپ پیگمنت مورد استفاده قراررفتند که توانستند پوششی مناسب و یکنواخت بر روی سطح الیاف پارچه ایجاد نمایند.ثبات سایشی نمونههای حاصل در حدود 4 و همچنین ثبات نوری بسته به نوع رنگزایکاربردی از 3 تا 4 برای این نوع رنگدانهمشاهده گردید. همچنین چاپ با این نوع رنگدانه، ثبات شستوشویی مناسبی نشان داد. بهطورکلی این رنگدانهها خواصی قابل رقابت با رنگدانههای متداول مورد استفاده در چاپپیگمنت نشان دادند. در بخشی دیگر از این مطالعه، امکان ایجاد خواص ضد باکتری بااضافه کردن فلزات مس، روی و نقره به درون لایهها و ساختار توده تحت یک واکنشگرمآبی بررسی گردید. یونهای فلزی علاوه بر تشکیل نانو ذرات روی صفحات رس، درونلایههای رس نفوذ کرده و باعث لایه گشایی به میزان حدودی 5 آنگستروم گردیدند.نمونه حاوی نقره بالاترین اثر ضد باکتری را با غلظت مهارکنندگی به میزان حدود g/ml? 1000 دو باکتری E.coli وAreus .S نشانداد. نمونه حاوی مس نیز برای هر دو نوع باکتری در غلظت 8000 میکروگرم بر میلیلیتر مهارکنندگی نشانداد.

