مجتبي آقائي فروشاني
در این رساله، از دیدگاه نظریه اثبات به بررسی سه منطق به نامهای منطق وجهی$ S5 $ ، منطق چندارزشی وجهی آبلیِ خطی و منطق توجیه احتمال میپردازیم. یک حساب ابرــرشته به نام ابرــرشتهی ریشهدار برای منطق وجهی $ S5 $ ارائه مینمائیم که از دیدگاه نظریه اثبات دارای ویژگیهای مطلوبی باشد. ابرــرشتهی ریشهدار یک ابرــرشته به صورت $$ \\Gamma\\Rightarrow\\Delta\\,||\\, P_1\\Rightarrow Q_1\\,|\\ldots|\\, P_n\\Rightarrow Q_n $$ است که $ \\Gamma $ و $\\Delta $ بیشمجموعههایی از فرمولهای دلخواه و $ P_i $ و$Q_i $ بیشمجموعههایی از فرمولهای اتمی هستند. $ \\Gamma\\Rightarrow\\Delta $ را ریشه مینامیم. با توجه به اینکه فقط در قسمت ریشه، فرمولها دلخواه هستند و فرمولهای موجود در بقیه قسمتها اتمی هستند، پس قواعد اصلی فقط روی ریشه اعمال میشود. بنابراین این حساب رشته بسیار نزدیک به حساب رشتهی معمولی است. نشان میدهیم در این حساب، قواعد اصلی معکوسپذیر هستند و قواعد تضعیف و انقباض و همچنین قاعدهی برش پذیرفتنی هستند. در نهایت قضیه تمامیت را ثابت میکنیم. در سال $ 1989 $ منطق آبلی به عنوان منطقِ گروههای آبلیِ مشبکهــمرتب توسط پژوهشگران اصلبندی شد. در سال $ 2018 $ جورج متکالف و همکارانش منطق چندارزشی وجهی آبلی $ \\rm K(A) $ را به عنوان کوچکترین توسیع وجهی منطق آبلی را ارائه دادند، یک حساب رشته برای بخش ضربی منطق وجهی آبلی معرفی کردند و ارائهی یک حساب رشته برای منطق وجهی آبلی را به عنوان یک مسئله باز مطرح نمودند. در این رساله، یک منطق چندارزشی وجهی آبلیِ خطی $ \\rm LK(A) $ را به عنوان توسیع از منطق $ \\rm K(A) $ ارائه میکنیم. در واقع، منطق$ \\rm LK(A) $ توسیعی از $ \\rm K(A) $ با شمای اصول $ \\Box(\\varphi\\vee\\psi)\\rightarrow(\\Box\\varphi\\vee\\Box\\psi)$ و $ (\\Box\\varphi\\wedge\\Box\\psi)\\rightarrow\\Box(\\varphi\\wedge\\psi)$ است. قضیه تمامیت را نسبت به ساختارهای جبری ثابت میکنیم. همچنین یک حساب ابرــرشته برای $ \\rm LK(A) $ که قاعدهی برش در آن پذیرفتنی است معرفی مینمائیم. نشان میدهیم که قاعدهی برش در این حساب ابرــرشته پذیرفتنی است. در پایان، نشان میدهیم که اصول موضوعه و حساب رشتهی ارائه شده با هم در تناظر هستند. در نهایت، در فصل آخر این رساله، خانوادهای از منطقهای توجیهِ احتمال را به نحوی مطلوب اصلبندی میکنیم که تأییدهای بیزی پدیدار شوند. از اینرو، منطق توجیهِ بیزی که آن را با $ \\sf BJ $نشان میدهیم، معرفی مینماییم. نظریهی بیز در علم احتمال به این مفهوم میپردازد که اگر احتمال پیشامدِ $ H $ به شرطِ پیشامدِ $ E $ بزرگتر از احتمال پیشامدِ $ H $ باشد، آنگاه گفته میشود که $ E $ فرضِ $ H $ را تأیید میکند. به بیانی دیگر، اگر $ P(H\\,|\\,E)> P(H) $ آنگاه $ E $ فرضِ $ H $ را تأیید مینماید. در منطق توجیه بیزی از فرمولهایی به صورت $ {\\sf CP}_{\\geq s}(A, B) $ که بیانگرِ این است که احتمالِ شرطیِ $ {\\sf P}(A\\,|\\,B) $حداقل $s$ است و همچنین فرمولهایی به صورت $ {\\sf D}_{\\geq r}(A, B) $ که بیانگرِ این است که درجهی بیزی حداقل $ r $ است، به بیان دیگر یعنی $ {\\sf P}(A\\,|\\, B)-{\\sf P}(A) \\geq r $، بهره بردهایم. در منطق $ \\sf BJ $ اصلی به صورت $ j_B:A\\leftrightarrow {\\sf D}_{>0}(A,B) $ داریم. این اصل بیانگر این است که ترمهایی بهصورت $ j_B $، تأییدهای بیزی را نمایش میدهند.

