نانوذرات، به دلیل خواص فیزیکی و شیمیایی خاص خود، می‌توانند اثرات متفاوتی نسبت به نمک‌های معدنی در تغذیه‌ی گیاه داشته باشند. در نظر گرفتن اثرات اختصاصی نانومواد برای طراحی ایمن کاربردهای نانوذرات ضروری است. در مطالعه حاضر، اثر کاربرد منابع مختلف روی بر پاسخ‌های ناشی از دماهای کم در دو رقم گندم بهاره سیوند و بینابین پیشگام مورد بررسی قرار گرفت. این پژوهش در قالب چهار مطالعه انجام شده است. آزمایش شامل ? تیمار (روی در سه سطح بدون روی، نانوذرات روی وسولفات روی و دمای محیط در سه سطح ?-، 9+ و 25+ درجه سلسیوس) با سه تکرار در محیط آبکشت انجام شد. در مطالعه اول اثر سرما بر جذب روی از منابع سولفات روی و نانوذرات اکسید روی در دو رقم گندم بررسی شد. نتایج این مطالعه نشان داد که دمای زیر صفر سبب کاهش معنی‌دار جذب سیمپلاستی و آپوپلاستی روی از منابع سولفات روی و نانوذرات اکسید روی شده است. جذب روی ریشه و شاخساره در حضور منابع روی (سولفات روی و نانوذرات اکسید روی) نسبت به تیمار بدون روی افزایش یافت. در مطالعه دوم خسارت اکسیداتیو و پاسخ آنتی‌اکسیداتیو ارقام گندم به کاربرد منابع روی و اعمال تیمارهای دمایی بررسی شد. نتایج این مطالعه نشان داد که نانوذرات اکسید روی و سولفات روی اثرات یکسانی بر ارقام گندم در دمای انجماد نداشتند. نانوذرات اکسید روی باعث تشدید اثرات انجماد در رقم سیوند شدند. نانوذرات اکسید روی منجر به افزایش محتوای مالون دی‌آلدئید، نشت الکترولیت بیشتر و تشدید اثرات انجماد در مقایسه با تیمارهای سولفات روی و بدون روی در سیوند شد. دمای ?- درجه سلسیوس سبب افزایش معنی‌دار نشت الکترولیت‌ها از سلول‌های ریشه و برگ شد. نتایج این مطالعه همچنین نشان داد که دمای 4- درجه سلسیوس سبب افزایش غلظت مالون دی‌آلدئید برگ و ریشه شد که این افزایش در تیمارهای بدون روی بیشتر بود. فعالیت آنزیم سوپراکسید دیسموتاز نیز در دمای 4- درجه سلسیوس افزایش یافت. در مطالعه سوم بررسی اثر سرما و منابع سولفات روی و نانوذرات اکسید روی بر فعالیت پمپ پروتونی ATPase نشان داد که دمای 4- درجه سلسیوس سبب کاهش فعالیت پمپ پروتونی ATPase می‌شود و تیمارهای روی سبب افزایش فعالیت در مقایسه با تیمار بدون روی شدند. دمای 4- درجه سلسیوس انتقال غیرفعال پروتون را افزایش داد که ممکن است در اثر افزایش نفوذپذیری غشاها در اثر دمای کم باشد که با نشت الکترولیت‌ها همخوانی دارد. در مطالعه چهارم اثر روی از منابع سولفات روی و نانوذرات اکسید روی بر تغییرات ترکیبات غشاهای میکروزومال توسط طیف‌سنجی مادون قرمز بررسی شد. نتایج طیف‌سنجی نشان داد دمای 4- درجه سلسیوس و تیمارهای روی سبب تغییر شدت جذب باندهای جذبی آمید I در حدود cm-1 ???? غشاهای میکروزومال ریشه رقم سیوند در مقایسه با دمای ?? درجه سلسیوس و شاهد (بدون روی) شد که می‌تواند نتیجه حساسیت فرایندهای ساخت پروتئین در سلول‌های گیاه گندم به سرما باشد. به‌طور کلی پاسخ غشاهای سلولی ریشه‌های ارقام گندم به کاربرد نانوذرات اکسید روی و سولفات روی متفاوت بود که نشان می‌دهد نانوذرات اکسید روی در شرایط آزمایشی فعلی، در دماهای کم آسیب‌های اختصاصی نانو را ایجاد می‌کنند و سبب افزایش خسارت ناشی از دماهای کم به غشاهای سلولی ریشه‌های ارقام گندم شدند. واژه‌های کلیدی: روی، نانوذرات، سرما، جذب سیمپلاستی و آپوپلاستی، گندم، تنش اکسیداتیو، پمپ پروتونی ATPase