تنش روانی میتواند بر عملکرد شناختی مغز و خلق و خو به میزان متفاوت اثر منفی داشته باشد. پژوهش حاضر به بررسی مقایسه ای اثر تنشهای مختلف شایع در دام (جابجایی ، تراکم، انزوا و عدم تحرک) را بر تغییر حافظه، فعالیت حرکتی و رفتار اضطرابی در موش صحرایی پرداخته است. در این پژوهش از 40 رت نر نژاد ویستار که به طور تصادفی در پنج گروه آزمایشی کنترل و تنشهای تراکم، جابجایی، انزوا و عدم تحرک تقسیمبندی شدهبودند، استفاده شد. تمام تنشهای مورد نظر 6 ساعت در روز به مدت 21 روز القا شد. سپس آزمونهای جعبه باز ، ماز بعلاوه مرتفع و اجتنابی غیر فعال به ترتیب انجام شدند تا انواع مختلف رفتارهای فعالیت حرکتی، اضطرابی و حافظه ارزیابی شوند. نتایج آزمون اجتنابی غیر فعال نشان دادند که میزان تاخیر در ورود به اتاقک تاریک به میزان معنی داری در تمام گروههای تنشی بویژه در گروههای تنش تراکم و انزوا کاهش داشت. همچنین تاخیر در ورود به اتاقک تاریک رابطه معکوسی با سطح کورتیکوسترون سرم داشت. کل زمان حضور در اتاقک تاریک نیز در گروههای تنش عدم تحرک، و تراکم و بویژه در گروه تنش انزوا به میزان معنا داری افزایش نشان داد. تعداد ورود به اتاقک تاریک در آزمون اجتنابی غیرفعال در گروه تنش انزوا به میزان معنا داری کاهش یافت. از طرفی در آزمون ماز بعلاوه مرتفع، تمام گروههای تحت تنش تعداد ورود زمان کمتری را در بازوی باز گذراندند. همچنین کل مسیر پیموده شده در آزمون جعبه باز در تمام گروههای تحت تنش، بویژه در گروه تنش انزوا به میزان معنا-داری کاهش یافت. تنشهای تراکم و انزوا بیشترین تاثیر منفی را بر عملکرد شناختی مغز اعمال کردند به طوری که رفتارهای شبه اضطرابی را نیز افزایش دادند. به نظر میرسد که اختلالات شناختی ناشی از این تنشها ممکن است به دلیل افزایش سطح کورتیکوسترون خون باشد. در مجموع، به نظر می رسد که افزایش و کاهش غیرطبیعی جمعیت در جامعه ممکن است شرایطی را ایجا کند که در آن سیستم عصبی نتواند تنش را به صورت بهینه مدیریت کند و سبب بروز اختلالات عملکردی مغز می شود.

کلمات کلیدی : تنش، حافظه، کورتیکوسترون، رفتارهای شبه اضطرابی، فعالیت حرکتی، موش صحرایی