در پژوهش حاضر به بررسی عوامل مختلف محیطی (توپوگرافی، اقلیم و نوع خاک) برغلظت و ترکیب برخی از متابولیتهای ثانویه دو گونه چای کوهی (Stachys lavandulifolia) و مریم گلی پر ساقه (Salviamulticaulis) پرداختهشد. از آنجا که ترکیبات ثانویه و رویشگاه گونه های با ارزش دارویی به دلایل متعددکه مهمترین آن تغییر اقلیم می باشد دستخوش تغییرات عمده ای گردیده است، برای درکبهتر شرایط کنونی وآینده این دو گونه ارزشمند،  مدلسازی آشیان اکولوژیک اقلیمی آنها در استان همدان در حال حاضر و   بر اساس سناریوهای اقلیمی آینده با استفاده ازمدل مکسنت مورد بررسی قرار گرفت. نمونه های گیاه و خاک از 9 رویشگاه برای گونهمریم گلی پرساقه و 10 رویشگاه برای گونه چای کوهی، در زمان گلدهی کامل جمع آوریگردید، فاکتورهای EC،PH، فسفر، کلسیم،سدیم، پتاسیم، منیزیم و کربن آلی برای نمونه های خاک اندازه گیری شد. پارامترهایهواشناسی از نزدیکترین ایستگاه هواشناسی به منطقه نمونه برداری جمع آوری گردید.برای نمونه های گیاه میزان فنل کل، فلاونویید کل، اسیدهای فنلی نظیر کافییک اسید،کلروژنیک اسید، رزمارینیک اسید، سالویانولیک اسید A و کویرستین اندازه گیری شد. همچنین با اسانسگیری از گونه های مورد مطالعه ترکیب روغنهای اسانسی مشخص و ارتباط هر یک از اینپارامترها با عوامل محیطی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج حاصل از این مطالعه نشان داد که عوامل محیطی یکسانمی توانند تأثیرات متفاوتی بر روی کلاسهای مختلف مواد شیمیایی داشته باشند. به نظرمی رسد حداقل دمای روزانه باعث ایجاد استرس می شود به طوریکه سبب افزایش فنول کل درگیاه میگردد، اگرچه استرس سرما بر روی اسیدهای فنلی اثرمنفی گذاشت، رابطه مثبت بیناکثر مواد شیمیایی اندازه گیری شده در این مطالعه، مانند فلاونوئیدها و اسیدهایفنلی و عوامل محیطی افزایش دهنده رشد گیاه از جمله بارش و رطوبت نسبی، مواد آلیخاک و pH پایین، اینواقعیت را نشان می دهد که در شرایط تنش طولانی مدت، هرگونه بهبود در شرایط محیطی میتواند تأثیر مثبتی بر رشد گیاه و در نتیجه بیوسنتز مواد شیمیایی داشته باشد. درمورد روغنهای اسانسی در بین عوامل محیطی، ارتفاع از سطح دریا مهمترین عامل مؤثر(همبستگی مثبت) بر بازده اسانس و غلظت ترپنوئیدهای اکسیژن دار بود که به نوعی میتواند گویای اهمیت رویشگاههای مرتفع به لحاظ محتوای اسانس و ترکیبات با خاصیت آنتیمیکروبی و آنتی اکسیدانی بالاتر   باشد. بهمنظور مدلسازی پراکنش گونه ای 50 نقطه حضور برای هر گونه در سرتاسراستان همدان مشخص گردید. سپس 19 متغیر اقلیمی از طریق بانک اطلاعاتی داده هاهواشناسی Chelsaو 3 متغیر فیزیوگرافی(شیب، جهت و ارتفاع) برای مدلسازی استفاده گردید. برای تهیه نقشه پراکنش گونه های مورد مطالعهدر آینده، با توجه به دو سناریوی خوشبینانه(RCP2.6) و بدبینانه (RCP8.5) در سالهای 2050 و2070 نقشه ها تهیه گردید. براساس نتایج بدست آمده در این بخش، رویشگاه گونه مریم گلی پر ساقه، در غرب و جنوباستان بیشترین کاهش را خواهد داشت و در رابطه با گونه چای کوهی، بیشترین کاهش سطحرویشگاه در مناطق مرکزی استان رخ خواهد داد.