مهدي احمديان
تخریبماکولای وابسته به سن (AMD) و رتینیت پیگمنتوزا (RP) دو تا از مهمترین بیماریهای مخرب شبکیه هستند، که با تخریب لایه عصبیشبکیه ، اپیتلیوم رنگدانهای شبکیه (RPE) مشخص میگردند. امروزه سلول درمانی به عنوان گزینه ای در درمان بیماریهای عصبیمورد توجه قرار گرفته است. علیرغم نتایج امیدوارکنندهای که در روشهای درمانی ا ز طریق تزریق سوسپانسیون سلولهای RPE بدست آمده است، اما چندین چالش شامل پیوندهایبینظم و نابجا و برگشت سلولها از مکان تزریق، در این روش درمانی وجود دارد که میتواندعواقب جدی شامل تجمع و مرگ سلولها و در نتیجه فیبروز شبکیه را همراه داشته باشد..از اینرو محقیقن به سمت راهحلهای مهندسی بافت، بویژه روشهایی بر پایه داربستهدایت شدند. اما با وجود ساخت داربستهای مختلف، حیات طولانی مدت و عملکرد سلولها بر روی این داربستها هنوز ناشناختهاست. در این پژوهش تلاش شد برای بازسازی لایه اپیتلیوم رنگدانهای شبکیه، غشاءهایمتخلخل و نازک، مشابه با غشاءبروخ، ماتریکس خارج سلولی که به عنوان یک زیرلایه جهت تشکیل لایه تکسلولی عمل میکند،تولید و پاسخ سلولهای RPEبر روی آنها بررسی شود. از اینرو داربستهای تصادفی پلیکاپرولاکتون/ پودر غشاءآمنیوتیک انسانی (HAMP) حاوی غلظتهای متفاوتی از HAMP در PCL (0، 84/2،21/5، 21/7 ، 93/8 و 42/10 درصد وزنی) با استفاده از فرایند الکتروریسی ساخته و ویژگیهای فیزیکی، شیمیایی و مکانیکیآنها ارزیابی و متعاقباً، رفتار سلولهای RPE انسانی بر روی آنها بررسی شد.نتایج نشان داد که با افزایش میزان پودر غشاء آمنیوتیک، محدوده قطر الیاف افزایش(50 تا 500 نانومتر، مشابه غشاء بروخ) و همچنین آبدوستی و نرخ تخریب داربستها بهمیزان قابل توجهی بهبود یافت. تمامی داربستهای الکتروریسی شده تخلخل بالای 80درصد داشتند. میزان رشد و تکثیر سلولهای RPE بر روی داربست PCL-30HAMP ( غلظت HAMP در PCL 21/7 درصدوزنی) بیشتر از سایر داربستها بود. لذا این داربست به عنوان داربست بهینه انتخابشد و در مرحله بعد با تغییر نوع جمعکننده، محلول PCL-30HAMP به صورت الیافهمراستا الکتروریسی و ویژگیهای اینداربست و رفتار سلولهای RPE بر روی آن، با داربست دارای الیاف تصادفی مقایسه شد. نتایج نشاندادند که داربست همراستا در مقایسه با داربست تصادفی قطر متوسط الیاف، تخلخل،آبدوستی و مدول یانگ کمتر و ماکزیمم کرنش در شکست بالاتری دارد. هیچکدام از اینداربستها اثر سمی بر روی سلولها نداشتند و سلولها یک روز بعد از کشت به خوبی بر روی هر دو نوع داربست چسبیدند.در روز هفتم، میزانتکثیر و رشد سلولی بر روی هر دو نوع داربستزیاد بود؛ اما بر روی داربست با الیاف تصادفی صفحهسلولی مناسبتریتشکیل شده بود. از این رو، بقیهارزیابیهای تخصصی سلولی مانند ارزیابیهایایمنوسیتوشیمی و Real Time PCR، و ارزیابی عملکرد سلولها، بعد از هفت روز کشت بر روی این داربست انجامشد. سلولهای کشت شده بر روی این داربست ژنهای مشخصهی RPE را بیان و از نظر عملکردی، فاکتورهای VEGF و PEDF راترشح کردند. در نتیجه، یک زیرلایه جدید برپایه HAMP با زیست سازگاریبسیار عالی در شرایط آزمایشگاهی برای استفاده بالقوه به عنوان غشاء بروخ جهت پیوندسلولهای RPE ایجاد شد.

