گستره زیادی از سطح سرزمین را مراتع در برداشته

و از اهمیت زیادی در ایجاد خدمات تولیدی و تنظیمی برخوردار می باشند. در

حال حاضر توجه مرتعداران و برنامه ریزان به کارکردهای علوفه ای مراتع می باشد و

کمتر به کارکردهای غیر علوفه ای آنها توجه می شود و این امر باعث شده است که اکثر

رویشگاههای مرتعی تحت چرای مفرط قرار گیرند. در این تحقیق بررسی نقش و جایگاه

خدمات تنظیمی در کاهش شدت بهره برداری وایجاد تعادل بین برخی از خدمات تنظیمی و

خدمات تولیدی اکوسیستم­های مرتعی مناطق نیمه خشک مورد هدف می باشد. منطقه مورد

مطالعه حوضه کرسنک و بارده با

مساحت 1/12807 هکتار جزء شهرستان بن استان چهارمحال­وبختیاری است. ابتدا اقدام به

تفکیک کاربری اراضی در حوضه مورد مطالعه با کمک تصاویر ماهواره ای شد. در ادامه در

کاربری های مرتعی بروش فیزیونومی- فلوریستیک اقدام به تفکیک تیپ های گیاهی گردید.

بروش قطع و توزین ظرفیت چرایی و بروش چهار فاکتوره اصلاحی وضیت مرتع تعیین گردید.

5 خدمت تنظیمی اکوسیستم مرتع شامل تنظیم گاز( ترسیب کربن و تولید اکسیژن) و کنترل

فرسایش و رسوب و رواناب اندازه گیری و ارزش گذاری گردید و نقشه پهنه بندی خدمات

اکوسیستم استخراج گردید. از طریق پرسشنامه، اطلاعات اقتصادی و اجتماعی مربوط به

دام و دامداران استخراج گردید و درآمد و هزینه های یک واحد دامی وابسته به مرتع

محاسبه شد تا هزینه های جانبی بنگاههای مرتعداری تعیین گردد. تمایل به دریافت

فروشندگان(WTA)و تمایل به پرداخت خریداران (WTP) بروش ارزش گذاری مشروط(CVM) محاسبه گردید تا امکان ایجاد بازار فرضی

برای خدمات اکوسیستم تعیین گردد. با استفاده از روش تحلیل محتوی جایگاه پرداخت

بابت خدمات اکوسیستم در قوانین مرتبط با بخش مرتع مورد بررسی قرار گرفت. واحد های

همگن در هر طبقه وضعیت مرتع با انطباق لایه های اطلاعاتی تعیین گردید. از روش نسبت

فایده به هزینه میزان فایده دریافتی ناشی از ایجاد کارکردهای تنظیمی به میزان

هزینه پرداختی بازای دامداری در مرتع بعنوان توجیه اقتصادی طرح پرداخت بابت خدمات

اکوسیستم در نظرگرفته شد و با شرایط موجود مراتع امکان پرداخت مورد تحلیل قرار

گرفت . نتایج نشان داد که در 18 تیپ گیاهی ظرفیت چرایی بین 175/0 تا 2/3 واحد دامی در هکتار در یک دوره 100

روزه است و

وضعیت مراتع از طبقه خیلی فقیر تا عالی وجود دارد. ارزش کارکردهای تنظیمی 9/92

درصد و ارزش کارکردهای تولید علوفه 1/7 درصد می باشد. تفاوت معنی داری بین کارکردهای

تنظیمی در هر تیپ گیاهی و در هر سامان عرفی وجود دارد. تحلیل اقتصادی بنگاههای

مرتعداری نشان داد که در وضع موجود دامداری متکی به مرتع دارای توجیه اقتصادی است

اما وقتی هزینه های جانبی به هزینه های بنگاه اضافه می گردد فاقد توجیه اقتصادی می

باشد. نتایج حاصل از اندازه گیری تمایل به دریافت فروشندگان و تمایل به

پرداخت   خریداران نشان داد امکان ایجاد یک

بازار فرضی وجود دارد. ضمن اینکه در قوانین و بخشنامه های موجود در بخش مرتع کشور

تا کنون به پراخت بابت خدمات اکوسیستم در جهت کاهش فشار چرای دام اشاره ای نشده است.