این پژوهش در قالب دو آزمایش مجزا، اثر دو سطح مختلف کنسانتره در سامانه پرورشی بسته در مقایسه با سامانه پرورشی عشایری همچنین غنی سازی گوشت در سامانه پرورشی بسته بر عملکرد، فراسنجه¬های بیوشیمیایی خونی، تخمیر شکمبه، رفتارشناسی و کیفیت گوشت بره¬های پرواری انجام گرفت. در آزمایش اول،30 رأس بره پرواری نژاد ترکی- قشقایی به طور تصادفی به یکی از 3 تیمار آزمایشی عشایر، بسته متوسط کنسانتره (سطح کنسانتره 50 درصد) و بسته پرکنسانتره (سطح کنسانتره 70 درصد) اختصاص یافتند. نتایج پژوهش، نشان دهنده کاهش pH مایع شکمبه، غلظت استات و ضخامت لایه ماهیچه شکمبه و در مقابل افزایش غلظت پروپیونات، بوتیرات، طول پرز و عرض آن در بره¬های پرورش یافته در سامانه بسته در مقایسه با تیمار عشایر بود (05/0P < ). سامانه بسته نسبت به تیمار عشایر، باعث افزایش رشد روزانه، ضخامت عضله پشت، وزن لاشه، وزن دنبه، قطر چربی زیر پوستی، وزن چربی دور کلیه¬ها و وزن بیضه¬ها (05/0P < ) شد. پرورش بره¬ها در سامانه بسته منجر به کاهش میانگین زمان خوردن، نشخوار، ایستادن و نوشیدن آب و از طرفی افزایش زمان استراحت گردید (05/0P < ).کاهش غلظت کلسترول، تری¬گلیسرید، HDL، اوره و بتاهیدروکسی بوتیرات سرم در روش پرواربندی بسته در مقایسه با تیمار عشایر مشاهده شد (05/0P < ). تیمار عشایر دارای رنگ گوشت تیره¬تر (05/0P < ) و زردتر (05/0P < ) بلافاصله بعد ذبح و همچنین رنگ گوشت روشن¬تری پس از گذشت 24 ساعت (05/0P < ) نسبت به سامانه بسته داشت. نتایج نشان داد، سامانه بسته سبب بهبود پاسخ¬های عملکرد و بازار پسندی گوشت از نظر رنگ آن شد. پژوهش دوم با 60 رأس بره نژاد افشار به طور تصادفی به یکی از 4 تیمار آزمایشی با دو سطح کنسانتره 50 درصد (متوسط کنسانتره) و 80 درصد (پر کنسانتره) و دو نوع منبع چربی (پودر چربی کلسیمی کتان و پالم) مورد بررسی قرار گرفت. نتایج پژوهش دوم نشان دهنده افزایش طول پرز شکمبه، وزن روزانه، وزن زنده قبل کشتار، وزن گرم لاشه، وزن دنبه، ضخامت عضله پشتی، ظرفیت آنتی اکسیدانت خون و زمان استراحت در بره¬های تیمار پر کنسانتره بود (05/0P < ). تیمار پر کنسانتره، باعث شد pH مایع شکمبه، نسبت استات به پروپیونات، مصرف الیاف شوینده خنثی، گوارش پذیری، میانگین زمان خوردن، نشخوار و زمان جویدن کاهش معنی¬داری (05/0P < ) داشته باشند. همچنین ضریب تبدیل غذایی و از فراسنجه¬های خون غلظت بتاهیدروکسی بوتیرات و آنزیم آلانین آمینو ترانسفراز در تیمار متوسط کنسانتره افزایش معنی¬داری (05/0P < ) داشت. منبع پودر چربی پالم توانست غلظت کلسترول خون را افزایش (05/0P < ) و در مقابل غلظت مالون دی آلدهید خون را کاهش (05/0P < ) دهد. پودر چربی کتان باعث افزایش زمان خوردن و زمان جویدن براساس دقیقه بر الیاف شوینده خنثی شد (05/0P < ). در بافت چربی گوشت غلظت استئاریک، اسید لینولنیک، ایکوز اپنتانوئیک اسید، دوکوزاهگزانوئیک اسید، اسیدهای چرب غیراشباع بیش از یک پیوند دوگانه و نسبت اسیدهای چرب غیراشباع به اشباع و سهم اسیدهای چرب اُمگا 3 در بره¬های مصرف کننده نمک کلسیمی کتان در مقایسه با تیمار پالم بیشتر بود (05/0P < ). در حالی که غلظت اسید پالمتیک،آراشیدونیک، لینولئیک، اسیدهای چرب اشباع، سهم اسید چرب اُمگا 6 و نسبت اسیدهای چرب اُمگا 6 به اُمگا 3 در تیمار پودر چربی پالم افزایش یافت (05/0P < ). به طور کلی یافته¬ها نشان داد که استفاده از سطح 80 درصد کنسانتره و منبع چربی پودر کتان منجر به بهبود عملکرد و افزایش سهم اسیدهای چرب اُمگا 3 بافت چربی گوشت بره¬های پرواری شد.

واژگان کلیدی: بره پروار، کنسانتره، عشایر، پودر کتان، پودر چربی پالم