تلقیح مصنوعی در دام سبک یک راه موثر به منظور به نژادی و همچنین مدیریت تولیدمثل می باشد. یکی از مراحل مهم و حیاتی تلقیح مصنوعی محافظت از اسپرم بز طی فرآیند ذخیره سازی به صورت مایع یا منجمد است. بارورسازی تعداد زیادی بز با اسپرم بزهای برتر و نیز لزوم استفاده از بز نر در طول دوره تولید مثلی و یا در زمانهای مختلف سال می تواند لزوم انجام تحقیقات بیشتر در این حوزه را مشخص نماید. در روند انجماد و یا ذخیره‌ی سرد اسپرم، این سلول ها علاوه بر در معرض شوک سرمایی و یا اسمزی قرار گرفتن، به شدت تحت تنش اکسیداتیو نیز خواهند بود. ترکیب زیست فعال بربرین آلکالوئیدی است که از گیاه زرشک، زردچوبه و انگور ارگون استخراج شده و دارای خاصیت آنتی‌اکسیدانی بسیار قوی می‌باشد. محدودیت عمده این آنتی اکسیدان جذب بسیار پایین آن است. بر همین اساس در آزمایش حاضر از تکنیک های نانوفناوری به روش سنتز سبز وکنژوگه نمودن با حامل نانوذره سلنیوم استفاده شد و در ادامه تاثیر نانوبربرین و نیز نانوبربرین کنژوگه شده با نانوسلنیوم بر فراسنجه های اسپرم بز در شرایط ذخیره‌سازی سرد و منجمد مورد بررسی قرار گرفت. در ابتدا با بهره گیری از روش های EDX، UV-Visible، FE-SEM، Zeta-Potential وآنالیزFTIR سنتز نانوذرات مورد تایید قرار گرفت و پس از انجام غلظت سنجی هشت تیمار که شامل گروه کنترل (بدون هیچ افزودنی)، بربرین (Br10) ، بربرین به شکل نانوذره (Br-  0/1)، سلنیوم (Se100)، نانوذره سبز سلنیوم (Se-  1)،ترکیب دو ماده غیرنانو(Se100+ Br10)، ترکیب دو ماده نانو(Br-  0/1+ Se-  1) و بربرین کنژوگه شده بر نانوذره سبز سلنیوم (0.01Br-co-Se-  ) انتخاب شده و فراسنجه های مرتبط با اسپرم از جمله تحرک، زنده مانی،یکپارچگی غشا، تولید گونه‌های فعال اکسیژن (ROS)، لیپید پراکسیداسیون، آسیب DNA و نهایتا توانایی باروری و قابلیت تکوین تخمک‌های تلقیح شده با اسپرم‌های تیمار شده در گروه‌های مختلف ارزیابی شد. نتایج بدست آمده نشان داد که تمامی تیمارها نسبت به گروه کنترل سبب افزایش میزان تحرک، زنده مانی و اسپرم های با غشای سالم در هر دو روش انجماد و ذخیره سرد شدند و تیمار 0.01Br-co-Se-   در هر سه فراسنجه نتایج بهتری نسبت به تمامی تیمارها نشان داد(05/0< P).میزان ROS، LPO و DNA آسیب دیده در هر دو روش انجماد و ذخیره سرد نیز در تمام تیمارها نسبت به گروه کنترل کاهش معنی داری داشتند در این فراسنجه ها نیز تیمار0.01Br-co-Se-   میزان تولید ROS، LPO و DNA آسیب دیده کمتری نسیت به سایر تیمارها نشان داد(05/0< P). همچنین نتایج باروری و قابلیت تکوین تخمک های لقاح یافته با اسپرم های تحت تیمارنیز نشان داد که تمامی تیمارها نسبت به گروه کنترل تفاوت مثبت و معنی داری نشان دادند و تیمار0.01Br-co-Se-   نسیت به سایر تیمارها بهترین نتایج را در پی داشت(05/0< P). نتایج بدست آمده از این مطالعه نشان داد که تمامی تیمارها از نظر تحرک، زنده مانی، یکپارچگی غشا، توان مهار ROS، لیپیدپراکسیداسیون، سلامت DNA اسپرم، توانایی باروری و قابلیت تکوین تخمک‌های تلقیح شده، با گروه کنترل تفاوت معنی دار داشتند و تیمار بربرین کونژوگه شده با نانوذره سبز سلنیوم بهترین نتایج را در خصوص بهبود شاخص های سلامت و توان باروری اسپرم نشان داد.

کلمات کلیدی: بربرین، اسپرم بز، آنتی اکسیدان ، ذخیره‌سازی اسپرم ، سنتز سبز نانوذرات، سلنیوم