جراحی استرنوتومی میانی یکی از پرکاریردترین روش­های دسترسیدر جراحی قلب و قفسه سینه است. ترمیم زخم ناشی از استرنوتومی ممکن است با عفونت زخماسترنوم، استئومیلیت یا مدیاستینیت همراه باشد. با وجود اینکه در حال حاضر برای کنترلخونریزی از لبه­های استرنوم پس از استرنوتومی، چسب استخوانی مناسبی وجود ندارد. به دنبال الهام گرفتن از موجودات دریایی درون آب مانند صدفدریایی و کرم ماسه­ای، هدف از پژوهش حاضر، توسعه چسب زیست­تقلیدی بر پایه کیتوسانحاوی نانوذرات مزومتخلخل هیدروکسی­آپاتیت جانشانی­شده با روی و گالیم (Zn-Ga:HAp) حاوی داروی ملاتونین است.نانوپودرهای هیدروکسی­آپاتیت جانشانی­شده با روی و گالیم با مورفولوژی کروی و اندازههمگن با استفاده از روش سل-ژل ساده سنتز شدند. در ادامه نانوذرات مزومتخلخل بااستفاده از سورفکتانت ستریمونیوم برومید به عنوان قالب ساخته شدند. جانشانی یونی به­طورقابل توجهی آزاد شدن یون‌های فعال زیستیCa²⁺، PO₄^3-، Zn²⁺ و Ga³⁺ را تعدیل کرد. همچنین، رهایش همزمان یون‌های Zn²⁺و Ga³⁺   در ساختار   نانوذرات هیدروکسی­آپاتیت جانشانی­شده با روی وگالیم ((1/0X_Zn=) و (4/0X_Ga=))، فعالیت ضدباکتریایی بیش از 6±68درصد و 8± 84 درصد را به ترتیب در برابر باکتری استافیلوکوکوس­اورئوس و اشریشیاکلی در غلظتµg/ml500 نشان داد. علاوه بر این، نانوذراتحاصل هیچ­گونه سمیت سلولی نسبت به سلول­های بنیادی مزانشیمی استخراجی از بافت چربیانسانی(hMSCs) نشان ندادند. در ادامه، نانوذراتمزومتخلخل با اندازه منافذ حدود 65/10 نانومتر جهت بهبود ظرفیت جذب داروی ملاتونین و تثبیتآزادسازی آن به کار برده شدند. نتایج نشان داد که بازده بارگیری ملاتونین از03/0±27 درصد در نانوذرات متراکم به 65/0± 9/58 درصد در نانوذرات مزومتخلخل افزایشیافت. نانوذرات مزومتخلخل، 50 درصد از دارو را در طول 20 ساعت اول رها کردند و انتشارطولانی مدت آن تا 50 ساعت ثبت شد. نتایج بیان کمی ژن­های استخوانی آلکالین­فســفاتاز،استئوکلسین، کــلاژن   Iو RUNX2 حاصل از تمایز سلول­هـایمزانشـیمی در مجـاورت نانومزومتخلخل هیدروکسی­آپاتیت جانشانی­شده با روی و گالیمحاوی ملاتونین در روزهای سه، هفت و 14 نسبت به سایر نمونه­ها افزایش قابل توجهی رانشان داد. به منظور بررسی قابلیت استخوان­سازی نانوذرات مزومتخلخل هیدروکسی­آپاتیتجانشانی­شده با روی و گالیم ((1/0X_Zn=) و (4/0X_Ga=))آزمون حیوانی با ایجاد چهار نقص استخوانی درون جمجمه خرگوش انجام شد؛ که بیشتریننتیجه در بازسازی استخوان در نقص استخوانی شامل نانوذرات بهینه شده حامل دارویملاتونین گزارش شد. در ادامه، چسب کوآسروات برپایه کیتوسان و شامل شبکه پلیمری درهم نفوذی سلولز- کوپلیمر پلی فسفودوپامید با اتصال دهنده عرضی کمپلکس

، سنتز شد. سپس چسب کوآسروات بانانوذرات مزومتخلخل هیدروکسی­آپاتیت جانشانی­شده با روی و گالیم ((1/0X_Zn=)و (4/0X_Ga=)) کامپوزیت شد. مشخصه­یابی فازی و شیمیایی چسب مورد نظر با آزمونپراش اشعه ایکس، طیف­سنجی مادون قرمز با تبدیل فوریه و   طیف سنج نشراتمی پلاسما جفت ا