چکیده

کاربرد مهم تتراپلوییدی در قزل­آلای رنگین­کمان تولید جمعیت‌های تریپلویید به روش غیرالقایی است. یکی ازمهم‌ترین نکات در القای شوک حرارتی، تعیین زمان القای شوک است. زمان القای شوک بهعوامل مختلفی مانند اندازه تخمک، فاصله زمانی اوولاسیون تا استحصال تخمک و نژادماهی وابسته است. دراین مطالعه تاثیر سن مولد ماده در دو بازه ⁺2 و ⁺4سال بر زمان وقوع اولین تقسیم میتوزی به منظور بهینه‌سازی زمان القای شوک جهت دستیابیبه بیشینه بازده تتراپلوییدی اجرا شد. نتایج نشان داد که وقوع اولین تقسیم سلولیدر تخم­های حاصل از مولدین با سن ⁺2 برابر 06/104 ± 64/5528 درجه-دقیقه و در گروهمولدین ⁺4 معادل 16/60 ±5/5802   درجه-دقیقه بود(05/0P<) . سطحپلوییدی جنین­های حاصل با استفاده از روش هایی نظیر فلوسایتومتری و بررسی نقاطسازمان‌دهنده هستکی در مرحله چشم زدگی صورت گرفت و وقوع تتراپلوییدی در دامنه40-100 درصد به اثبات رسید. بچه ماهیان شوک‌دهی شده به مدت دو ماه با استفاده ازخوراک حاوی 17 آلفا متیل تستوسترون، به منظور تولید نرهای تغییر جنسیت‌یافته تغذیهشدند. یکی از روش‌های سنجش صحت پلوییدی، استفاده از آغازگر ریزماهواره به منظورشناسایی افراد پلی‌پلویید است. در این تحقیق ده جفت آغازگر ریزماهواره به منظورشناسایی ماهیان تتراپلویید به‌کار برده شد، که تنها آغازگر Omm1376 توانایی شناسایی افراد تتراپلویید ازدیپلویید را داشت. در ادامه، تاثیر شوک حرارتی دیرهنگام بر فرایند متیلاسیون DNA به عنوان یکی از مهم‌ترین فرآیندهای اپیژنتیکی از طریق توالی‌یابی مرتبط با چندشکل تقویت شده (SRAP) در مرحله چشم زدگی با استفاده از HpaII و ده جفت آغازگر متفاوت صورت گرفت. تنها 6ناحیه از 96 ناحیه تکثیر شده در سه جفت از آغازگرها، دارای اختلاف در بین ماهیانگروه شاهد و شوک‌دهی شده بودند که احتمالا نشان‌دهنده اختلاف در نقاط متیله شده دراین دو گروه بود. در سن دو سالگی و پس از وقوع بلوغ جنسی در ماهیان، ارزیابی کیفیتاسپرم تولید شده در نرهای تتراپلویید و دیپلویید تغییرجنسیت یافته، انجام شد.خصوصیات فیزیکی اسپرم، شامل تراکم، pH و اسمولاریته،تفاوت معناداری را در دو گروه ماهیان نشان نداد. برای سنجش درصد و طول دوره تحرک اسپرم از CASA استفاده شد و نتایج تفاوت مشخصی را در بین شاخص­هایی نظیر سرعتحرکت مستقیم بین دو گروه آزمایشی نشان نداد. صحت دیپلوییدی محتمل در اسپرم ماهیانتتراپلویید تغییر جنسیت یافته با روش فلوسایتومتری ارزیابی شد که نتایج نشان‌دهندهدوبرابر بودن محتوای DNA اسپرم درتتراپلوییدها نسبت به افراد دیپلویید بود. ریخت‌شناسی اسپرم و بررسی ابعاد سلولی آن در دو گروهماهیان مولد تولیدی، با استفاده از میکروسکوپ الکترونی SEMانجامشد، مقایسه ابعاد، مساحت و حجم سرسلول اسپرم در نمونه­های هاپلویید و دیپلویید، بیانگرافزایش معنی دار آن در انواع دیپلویید حاصل از مولدین نر تتراپلویید بود. قابلیتباروری اسپرم ماهیان تتراپلویید تغییرجنسیت یافته در مقایسه با انواع دیپلوییدارزیابی شد، درصد لقاح، چشم زدگی، تفریخ و بقا تا مرحله شنای فعال بین دو گروهحاصل تفاوت معنی داری را نشان نداد. صحت تریپلوییدی نتاج در مرحله چشم زدگی با روشفلوسایتومتری و پس از آغاز تغذیه فعال با استفاده از سنجش ابعاد گلبولی، تایید شد.نتایج این تحقیق برای اولین بار، تولید نتاج تریپلویید تمام ماده را به روشغیرالقایی در قزل­آلای رنگین­کمان با استفاده از مولدین نر تتراپلویید تغییرجنسیت­یافتهفراهم کرد.

کلیدواژه‌ها:تریپلویید غیرالقایی، تتراپلویید، تغییر جنسیت، ریزماهواره، SRAP.