حشرات دارای نوعی سیستم ایمنی ذاتی هستند که به آن ها در پاسخ ایمنی به عوامل بیماری زا کمک می کند. در نتیجه این پاسخ بیان پپتیدهای ضدمیکروبی است. بیان پپتید های ضد میکروبی در لاروهای Hermetia illucens (HI) و Tenebrio molitor (TM) به طور قابل توجهی توسط فعال سازی ایمنی ذاتی ناشی از عامل بیماری زا یا محرک افزایش می یابد. هدف از این مطالعه ارزیابی فعالیت ضدمیکروبی عصاره های لارو مگس سیاه سرباز(H. illucens) و کرم زرد آرد(T. molitor) علیه باکتری های Pseudomonas aeruginosa (ATCC8739) و Escherichia coli (ATCC9027) در شرایط قبل و بعد از ایمن سازی بود. عصاره این دو لارو قبل و بعد از ایمن سازی پس از استخراج با استفاده از متانول به چهار فاز، فاز تام (FT)، فاز آبکی (FA)، فاز هگزان (FH) و فاز اتیل استات (Feth) جداسازی شد. سپس با استفاده از روش میکروپلیت برای فعالیت ضدمیکروبی آزمایش شد. فعالیت ضدباکتریایی با استفاده از پنج غلظت عصاره در هر چاهک میکروپلیت در پنج غلظت 100، 200، 400، 500 و 1000 میکروگرم بر میلی لیتر در سه تکرار انجام شد. با استفاده از آزمون کدورت سنجی میزان جذب نوری هریک از چاهک ها بدست آمد. نتایج حاصل از ارزیابی قبل از ایمن سازی نشان داد که کمترین میزان غلظت مهار %50 برابر با 50 میکروگرم در فاز آبکی گروه E. coli - T. molitor مشاهده شد. این نتیجه می تواند قطبی بودن پپتیدهای ضدمیکروبی را تایید کند که عمدتا در فاز آبکی یا فازهای متانولی وجود دارند. همچنین نتایج، وابستگی اثر مهاری وابسته به دز را تأیید کردند، به گونه ای که افزایش غلظت عصاره موجب کاهش معنی دار جذب نوری و افزایش قدرت بازدارندگی شد. بعد از ایمن سازی نسبت به قبل از ایمن سازی تاثیر قابل توجهی برروی فعالیت ضدمیکروبی نداشت ولی عصاره ها اثر وابسته به دز خود را حفظ کرده بودند. به این ترتیب که با افزایش غلظت میانگین جذب نوری کاهش یافته است. در نتایج بعد از ایمن سازی کمترین میزان غلظت مهار %50 برابر با 390 میکروگرم بر میلی لیتر در فاز هگزان گروه P. aeruginosa - T. molitor نشان داده شده است. وجود اسیدهای چرب در فاز هگزان می تواند دلیل بر فعالیت ضدمیکروبی این فاز باشد. اسید چرب با ورود به غشا سلولی باکتری نفوذپذیری آن را افزایش داده و منجر به مرگ باکتری می شود. نتایج اثر متقابل سه گانه لارو-باکتری، فاز عصاره گیری و دز نشان داد که ایمن سازی با E. coli در لاروهای T. molitor به ویژه در فاز تام و اتیل استات در دزهای بالاتر، بازدارندگی را ایجاد کرده است. در مقابل ایمن سازی با P. aeruginosa ضعیف ترین اثر را در مهار باکتری ها داشت. ایمن سازی لارو حشرات به ویژه H. illucens یک روش نوین و موثر برای تولید انبوه ترکیبات ضدمیکروبی قوی است. اما در این پژوهش مواردی نظیر فعال سازی ناکامل مسیرهای ایمنی ذاتی، میزان دز باکتری ایمن ساز، نوع عامل بیماری زا و زمان نامناسب استخراج عصاره بر موثر نبودن ایمن سازی می تواند دخالت داشته باشد. این یافته ها زمینه ساز استفاده کاربردی از پپتیدها و ترکیبات زیست فعال لاروها در داروسازی و علیه عوامل بیماری زای گیاهی در صنعت کشاورزی حائز اهمیت هستند.
کلمات کلیدی: فعالیت ضدمیکروبی، عصاره لاروی، Hermetia illucens، Tenebrio molitor، ایمن سازی لارو