رحمت اله عمادي
در حالیکه تاکنون تلاشهای زیادی برای ترمیم نقایصاستخوان با بکارگیری مهندسی بافت صورت گرفته است، هنوز داربستی که بتواند با تقلیدرفتار طبیعی استخوان در ترمیم عیوب استخوانی موفق باشد حاصل نگردیده است. در اینراستا، ابتدا نانوذرات منیزیمفسفات آمورف و سپس، منزیم فسفات آمورف حاوی 05/0، 25/0، 5/0 و 1 درصد وزنی گرافناکسید به عنوان یک پرکننده استخوانی با قابلیتارتقاء خواص مکانیکی و ضد میکروبی با استفادهاز فرآیند درجا در محیط اتانول و آمونیا با pH درمحدوده 3/10 سنتز شد. منیزیم فسفات آمورف حاوی 5/0 درصد وزنی گرافن اکسید با ازبین بردن 100 درصد کلنی باکتریهای اشریشیا کلای و استافیلوکوکوس اورئوس و زندهمانی% 54/11±46/184 سلولهای MG63 (روز هفتم کشت) به عنوان نمونه بهینه جهت ساخت داربست مناسب برای ترمیم استخوان به جوهر زیستیکیتوسان (10 درصد وزنی) افزوده شد. داربستهای سهبعدی کیتوسان خالص و دارای 10،20 و 30 درصد پودر منیزیم فسفات آمورف حاوی 5/0 درصد وزنی گرافن اکسید با بیش از 80 درصد تخلخل به روش چاپگر سهبعدی تولید شدند. داربستهایهیبریدی حاوی 20 درصد وزنی منیزیم فسفات آمورف حاوی 5/0 درصد گرافن اکسید با قطرهاله عدم رشد mm 12 و 10 برای اشریشیاکلای واستافیلوکوکوس اورئوس، استحکام مکانیکی MPa 06/0± 56/4 و حمایت %7/8±2/242 و %3/7±67/166 از بقاء هر دو رده سلولی MG63 و MSC به عنوان داربست بهینه انتخابشدند. همچنین فعالیتآلکالین فسفاتاز و رنگآمیزی آلیزارین رد پتانسیل مطلوب داربستهای هیبریدی پایهکیتوسان برای ترمیم استخوان را تایید کرد. علاوه بر این، میزان بیان ژنهای اختصاصی استخوان برایاین داربستها ، ارزیابی شد و نتایج حاکی از افزایش 8/9، 5/6 و 13/22 برابری بیانژنهای ALP، COL1 و Runx2 برای داربستهای کیتوسان دارای20% منیزیم فسفات آمورف حاوی گرافن اکسید نسبت به کیتوسان خالص بود. همچنین نتایجرنگ آمیزی هماتوکسیلین-ائوزین و آلیزارین رد گویای تشکیل ظاهر استخوانی و معدنیشدن ماتریکس خارج سلولی برای سلولهای بنیادی مزانشیمی بود، که تمایز موفقیت آمیزسلولهای بنیادی به بافت استخوانی را ثابت کرد. عنایت به نتایج به دست آمده میتوانبیان کرد کیتوسان/منیزیمفسفات آمورف حاوی گرافن اکسید میتواند به عنوان یک جوهر زیستی امید بخش برایمهندسی بافت استخوان و ترمیم عیوب استخوانی شخصی سازی شده به کار گرفته شود.

