هدف از این بررسی معرفی و مطالعه باکتری‌های محرک رشد بومی یونجه با پتانسیل تعدیل تنش علفکش ایمازتاپیر و تحریک رشد یونجه بود. در مطالعه اول، مجموعه‌ای از این باکتری‌ها از ناحیه ریزوسفر یونجه استخراج و سپس براساس توانایی تثبیت نیتروژن، انحلال فسفر و پتاسیم، تولید اکسین، تولید آنزیم‌های لیپار، پروتئاز و سلولاز و تحمل علفکش ایمازتاپیر غربال شدند. براساس نتایج بدست آمده از این مطالعه، سه گونه باکتری Serratia rubidaea (A)، Pseudomonas putida (B) و Serratia sp.(C) بیشترین پتانسیل محرک رشدی را از خود نشان دادند. در مطالعه دوم، در یک کشت گلدانی، تاثیر تلقیح بذر و خاک با این باکتری‌ها و با باکتری همزیست گیاه یونجه (R) Sinorhizobium meliloti بر رشد و عملکرد رقم یونجه همدانی مورد بررسی قرار گرفت. آزمایش در فضای باز و با اعمال تعداد 16 تیمار باکتریایی شامل شاهد (عدم تلقیح)، تلقیح ساده، دوگانه، سه گانه و چهارگانه با باکتری‌ها در دو سطح علفکش شامل شاهد (عدم کاربرد علفکش ) و کاربرد یک لیتر در هکتار علفکش (دوز توصیه شده در مزارع یونجه)، به صورت فاکتوریل بر پایه طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار انجام شد. برای آماده‌سازی مایه تلقیح، 100 میکرولیتر سوسپانسیون باکتریایی (CFU/ml 109) به 20 میلی لیتر نوترینت براث اضافه شد و بذرها قبل از کاشت، در این مایه تلقیح غوطه‌ور شدند. تلقیح ثانویه، یک ماه بعد از کاشت در خاک همراه با آب آبیاری انجام شد. نتایج کشت گلدانی نشان داد که تمام تیمارهای باکتریایی به غیر از ABCR, BCR, BC و CR منجر به افزایش عملکرد گیاه، محتوای رنگدانه های فتوسنتزی، جمعیت میکروبی و فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی در هر دو شرایط کاربرد و عدم کاربرد علفکش شدند و بیشترین تاثیر مثبت در تیمارهای AB, ABR و AR مشاهده شد. کاربرد علفکش منجر به کاهش عملکرد شد ولی افت عملکرد در غالب موارد در گیاهان تلقیح شده در مقایسه با گیاهان تلقیح نشده کمتر بود. در مطالعه سوم، تعداد 11 تیمار باکتریایی که در کشت گلدانی از نظر میزان تحمل علفکش و تحریک رشد یونجه به عنوان تیمارهای برتر انتخاب شدند، در کشت مزرعه مورد استفاده قرار گرفتند. آزمایش مزرعه‌ای به صورت فاکتوریل بر مبنای طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار انجام شد. تلقیح بذر و همچنین تلقیح ثانویه در مزرعه مشابه با کشت گلدانی انجام شد. در کشت مزرعه، همه تیمارهای باکتریایی منجر به افزایش عملکرد گیاه، محتوای رنگدانه‌های فتوسنتزی، جمعیت میکروبی و فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی و کاهش محتوای دیواره سلولی (NDF) و دیواره سلولی بدون همی سلولز (ADF) در هر دو شرایط کاربرد و عدم کاربرد علفکش شدند و دو تیمار ABR و AR از این نظر بهترین اثربخشی را از خود نشان دادند. کاربرد علفکش باعث کاهش صفات رشدی و غلظت NDF و ADF در گیاه شد. در یک نتیجه‌گیری کلی، باکتری‌های ریزوسفری مورد مطالعه باعث کاهش تاثیر تنش علفکش به موازات تحریک رشد گیاه شدند. لذا، این یافته‌ها می‌تواند دیدگاه جدیدی را به منظور توسعه کودهای زیستی موثر در شرایط تنش علفکش ایجاد کنند.

کلمات کلیدی: یونجه، باکتری های محرک رشد، ریزوسفر، علفکش ایمازتاپیر، آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی، جمعیت میکروبی