در بخش اول این رساله، کمپلکس جدیدی از نیکل (II) با لیگاند نیمه رسانای کوئین آکریدون (QA) با فرمول شیمیایی [Ni(DMSO)2(QA)2](NO3)2 سنتز شد. این کمپلکس با روش¬های FT-IR، ICP، تجزیه عنصری CHNS،XRD، XPS، TEM، FE-SEM، BET، UV-Vis-DRS و TGA شناسایی شد. تصویربرداری‌های میکروسکوپ الکترونی عبوری و روبشی گسیل میدانی، مورفولوژی این کمپلکس را به شکل نانوذره‌های مستطیلی شکل با اندازه 107-100 نانومتر نشان دادند. سپس به منظور تعیین آرایش نیکل (II) در کمپلکس، دو هندسه مسطح مربعی و چهاروجهی به کمک نظریه تابعی چگالی (DFT) و نرم افزار گوسین 09 از لحاظ انرژی و ساختار بررسی شدند و هندسه مسطح مربعی برای کمپلکس تعیین شد. سپس فعالیت کاتالیستی آن به عنوان فوتوکاتالیست در تخریب رنگ آکریدین اورنج (AO) مورد ارزیابی قرار گرفت. در این راستا فرآیند تخریب رنگ AO با کمپلکس [Ni(DMSO)2(QA)2](NO3)2 و QA در دمای محیط و تحت تابش نور مرئی در pHهای مختلف بررسی شد. بیش از 95% رنگ AO در زمان 180 دقیقه در حضورکمپلکس به عنوان کاتالیست تخریب شد. همچنین فعالیت کمپلکس به عنوان الکتروکاتالیست در فرآیند آزادسازی هیدروژن در محیط اسیدی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج الکتروشیمیایی کمپلکس سنتز شده، برای واکنش آزادسازی هیدروژن، پتانسیل مازاد در چگالی جریان mA/ cm2 10 برابر با mV 229 و شیب تافلی برابر با mV dec-1 76 را نشان دادند.

در بخش دوم این رساله، لیگاند QA با 1، 6- دی برموهگزان N-آلکیل¬دار شد و مشتق QA-DBH با فرمول شیمیایی C32H34Br2N2O2 سنتز و با1H-NMR شناسایی شد. سپس بستر روی (II) اکسید با روش رسوبی سنتز شد. تصویربرداری‌های میکروسکوپ الکترونی عبوری و روبشی گسیل میدانی، مورفولوژی بستر روی (II) اکسید را به صورت ذره‌هایی به شکل شش ضلعی شامل چندین نانو لایه نشان دادند. سپس مشتق QA-DBH بر روی بستر روی اکسید تثبیت شد و نانوکامپوزیت‌ QA-DBH/ZnO با درصد جرمی‌های متفاوت (10، 30 و 50%) سنتز شد. این نانوکامپوزیت با روش‌های FT-IR، XRD، BET، FE-SEM و TEM مورد شناسایی قرار گرفت. سپس فعالیت الکتروکاتالیتیکی آن در واکنش آزادسازی هیدروژن در محیط اسیدی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج الکتروشیمیایی برای واکنش آزادسازی هیدروژن برای نانوکامپوزیت، پتانسیل مازاد در چگالی جریان mA/ cm2 10 برابر با mV 112 و شیب تافلی برابر با mV dec-1 67 را نشان دادند.

کلمه¬های کلیدی: کوئین آکریدون، کمپلکس نیکل (II)، روی (II) اکسید، فوتوکاتالیست، الکتروکاتالیست، واکنش تخریب رنگ، واکنش آزادسازی هیدروژن، شیمی محاسباتی