تولید بیش از اندازه گونه های اکسیژن فعال (ROS) در طول ذخیره سرد، انجماد و پس از ذوب بر کیفیت اسپرم و ظرفیت باروری بعدی تأثیر می گذارد. به تازگی نانوذرات (با ویژگی آنتی اکسیدانی) به دلیل افزایش طول عمر اسپرم و بهبود باروری جنس نر، در دامها مورد توجه زیادی قرارگرفتهاند. بنابراین هدف از پژوهشکنونی بررسی اثر غنیسازی رقیقکنندههای نگهداری با افزودن پی-کوماریک اسید (-CA)، نانوذرات پی-کوماریک اسید (PCNPs)، کلریدروی (ZnCl2 )، نانوذرات اکسید روی (ZnO-NPs ) و پی-کوماریک اسید لودشده بر نانوذرات اکسید روی (-CA-ZnONPs) برکیفیت و توانایی باروری اسپرم بز درشرایط ذخیره سرد و نیز پس از انجماد-یخ گشایی بود. ساخت نانوذرات با طیف سنجی فرابنفش مرئی، طیف سنجی پراکنده انرژی، میکروسکوپ های الکترونی روبشی نشر میدانی و طیف سنجی فروسرخ تبدیل فوریه و پتانسیل زتا تأیید شد. غلظت های گوناگونی از تیمارها برای تعیین غلظت بهینه از راه ارزیابی تحرک و زنده مانی اسپرم به مدت 4 ساعت انکوبه شدند. انزال های مخلوط شده از 5 بز سانن با رقیق کننده نگهداری رقیق شد و با -CA 100 میکرومولار، PCNPs 01/0 میکرومولار، ZnCl2 150 میکروگرم برمیلی لیتر، ZnO-NPs 1 میکروگرم بر میلی لیتر، ZnCl2 150 میکروگرم بر میلی لیتر + -CA 100 میکرومولار، ZnO-NPs 1 میکروگرم بر میلی لیتر + PCNPs 01/0 میکرومولار و-CA-ZnONPs 001/0 میکرومولار غنی و در دمای 4 درجه سانتی گراد در یخچال به مدت 72 ساعت ذخیره شد. درآزمایش بعدی، مایع منی رقیق شده و غنی شده با تیمارهای بالا به تدریج 1 ساعت تا دمای 4 درجه سانتی گراد سرد شد و سپس در نیهای 5/0 میلی لیتری کشیده شد و در نیتروژن مایع منجمد و نگهداری شدند. فراسنجه های اسپرمی، تولیدگونه های فعال اکسیژن، سطح لیپید پراکسیداسیون، توانایی باروری تخمک های تلقیح شده با اسپرم های تیمار شده در گروه های مختلف ارزیابی شدند. یافته ها نشان داد که همه گروههای تیماری نسبت به گروه کنترل، کیفیت و باروری اسپرم را بهبود بخشیدند. افزودن -CA-ZnONPs و ZnO-NPs +PCNPs به گونه معنیداری باعث بهبود زنده مانی، تحرک و یکپارچگی غشای پلاسمایی اسپرم در مقایسه با دیگر تیمارها شد (05/0< P). فزون بر این، به کارگیری -CA-ZnONPsباعث کاهش تولیدROS ، پراکسیداسیون لیپیدی و آسیب DNA در مقایسه با دیگرتیمارها شد. رقیقکنندههای غنی شده با -CA-ZnONPsو ZnO-NPs+ PCNPs قابلیت لقاح، توانایی تکوین رویان و کیفیت بلاستوسیستها را در مقایسه با دیگرتیمارها بهبود بخشیدند. این یافته ها توسط تجزیه و تحلیل شبکه و تحلیل مؤلفه های اصلی تأیید شد. بنابراین، افزودن -CA-ZnONPs به عنوان یک آنتی اکسیدن طبیعی به رقیق کننده منی بز می تواند دامنه تحمل اسپرم در برابر سرما و پایداری اسپرم پس از نگهداری در شرایط سرد و همچنین پس از ذوب شدن را افزایش دهد.
کلمات کلیدی: اسپرم بز، ذخیره سرد-انجماد، آنتی اکسیدن، پی-کوماریک اسید، اکسید روی، نانوذرات