چکیده

  هدف این پژوهش بررسی ایجاد ریزساختار دوگانه در آلیاژ برنج (Cu-10%Zn)، به منظور دستیابی به شرایط بهینه

از نظر استحکام و انعطاف­پذیری، توسط فرایند نورد تجمعی پیوندی و آنیل پس از آن، ونیز تاثیر تغییر مسیر کرنش در فرایند مذکور، بر روی ساختار دوگانه، خواص مکانیکی وبافت می­باشد. در ریزساختار دوگانه که ناشی از رشد غیرعادی دانه­هاست، استحکام وانعطاف­پذیری به طور همزمان در شرایط مطلوب قرار می­گیرند. بدین منظور نمونه­های برنجی پس از نورد تجمعی پیوندی تحت عملیات حرارتی در دمای 400، 450، 500،550، 600 و 650 درجه سانتیگراد و زمان 1 ساعت، قرار گرفتند. سپس ریزساختار توسط میکروسکوپنوری مورد ارزیابی قرار گرفت. با توجه به بررسی انجام شده، زمان آنیل جهت بهبود ریزساختارتغییر یافت. به منظور بررسی خواص مکانیکی از آزمون کشش تک محوری و آزمون ریزسختی­سنجیاستفاده گردید. مطالعات ریزساختاری نشان داد که با تغییر زمان آنیل در دماهایمختلف، بهبود ریزساختار دوگانه حاصل می­گردد و نمونه­های تحت آنیل در دمای 450 و500 درجه سانتیگراد و مدت زمان 2 ساعت، دارای ریزساختار دوگانه و بالاترین چقرمگیمی­باشند. با توجه به شرایط بدست آمده، نمونه­های تولید شده توسط فرایند نورد تجمعیپیوندی با مسیر کرنش­های متفاوت (A، Ba،Bc و C)، تحت عملیات حرارتی قرار گرفتند.شیب­های کرنشی متفاوت ناشی از تغییر مسیر کرنش در فرایند نورد تجمعی پیوندی، و درنتیجه انرژی ذخیره شده متفاوت در ریزساختار، منجر به ایجاد ریزساختار دوگانه مختلفتحت شرایط آنیل یکسان می­شوند. مشخص گردید که نمونه با مسیر کرنش B_a و آنیل شده در دمای 450 درجه سانتیگراد و زمان 2 ساعت دارای بالاترین چقرمگی می­باشد.همچنین مشخص شد که در هر چهار مسیر کرنش، تغییرات چقرمگی با توجه به دمای آنیلمعکوس می­گردد، بطوری­که ترتیب کاهش چقرمگی در دمای 450 درجه سانتیگراد به صورت Ba، A، C و Bc بوده، در صورتی­که این ترتیب در دمای 500 درجه سانتیگراد به صورت Bc، C، A و Ba تغییر می­یابد. با بررسی بافت نمونه­ها مشخص می­گردد که تغییر مسیر کرنش باعثتغییر بافت آنیل نمونه­ها می­گردد، بطوریکه مولفه­های جدیدی در بافت توسعه می­یابند.در این میان مولفه Brass و مولفه A نسبت به چرخش 90 درجه و مولفه Rotated Goss نسبت به چرخش 180 درجه حساس بودهو با افزایش تعداد این چرخش­ها، شدت مولفه­های مربوطه نیز افزایش می­یابد.