مهدي قيصري
استفاده از سیستم آبیاری قطرهای نواری بهدلیلسهولت اعمال مدیریت آبیاری دقیق و کاهش تلفات تبخیر و نفوذ عمقی و همچنین افزایشبهره وری آب در شرایط کمبود آب اهمیتدارد. از طرفی مدیریت مصرف کود نیتروژنی بهصورت تقسیط و کاربرد ریز مغذیهای آهنو روی جهت افزایش کمیت و کیفیت ذرت علوفهای حائز اهمیت است. هدف از انجام اینپژوهش بررسی اثر سطوح مختلف آب کاربردی، مدیریت تقسیط کود نیتروژن و مدیریت کاربردکودهای ریز مغذی آهن و روی و برهمکنش آنها بر شاخصهای رشد و بهرهوری آب ذرتعلوفهای تحت سیستم آبیاری قطرهای نواری بود. این پژوهش در دوسال زراعی 1398 و1399 در مزرعه تحقیقاتی لورک دانشگاه صنعتی اصفهان در شهرستان نجفآباد انجام شد.تیمارهای مورد بررسی سه سطح آبیاری شامل دو سطح کمآبیاری (W1=0.75 ETc و W2=0.85ETc) و یک سطحآبیاری کامل (W3=1 ETc)، دو مدیریت کودی شامل کاربرد 150 کیلوگرمنیتروژن در هکتار در سه تقسیط (S1)و نه تقسیط (S2) و دو سطح تغذیه عناصر ریز مغذی شامل بدون کاربرد Fe-Zn (M1) و کاربرد 5 کیلوگرم Fe-Zn (M2) بودند. تیمارهایآزمایشی با استفاده از طرح آماری اسپلیت پلات در قالب بلوکهای کامل تصادفی در سهتکرار اجرا شد. شاخصهای مورد بررسی در دو سال زراعی، عملکرد زیست توده گیاهی دردو مرحله تاسلدهی (TBT) و زمان برداشتعلوفهای (TBS)، شاخص سطح برگ ماکزیمم (LAImax)و عملکرد دانه (GY) در سال 1398 بودند. رطوبت اولیه و نهایی خاک جهت محاسبهتبخیر-تعرق واقعی با استفاده از بیلان آب خاک اندازهگیری شد. اثر سطوح مختلف آبآبیاری در دو سال1398 و 1399 بر شاخصهای TBT، TBS،بهرهوری آب آبیاری (IWP) و بهرهوری آب (WP) در مرحلهتاسلدهی(IWPTو WPT)و زمان برداشتعلوفهای (IWPS و WPS) معنیداربود (P < 0.05).اما IWPTو WPT در سال 1399معنیدار نشد. اثرات تقسیطنیتروژن، کود Fe-Zn و برهمکنشآبیاری و تقسیط نیتروژن بر تمامی شاخصهای ذکر شده در دوسال زراعی معنیدار (P < 0.05)بودند. بهطور متوسط بیشترین و کمترین مقادیر میانگین TBS در دوسالزراعی بهترتیب درتیمارهای W3S1، W1S2 برابر 23790 و 5/14465 کیلوگرم در هکتاربود. بیشترین مقادیر IWPS در سالاول برابر 28/4 در تیمار W1S1 و در سال دوم برابر 70/3 کیلوگرم بر مترمکعب در تیمارW2S1 و کمترین آن درتیمار W1S2برای دوسال بهترتیب برابر 23/3 و 61/2 کیلوگرم بر متر مکعب بود. بیشترین IWPS و WPS درسال اول در سطح W3 بهترتیببرابر 02/4 و 99/4 کیلوگرم بر متر مکعب و در سال دوم در سطح W2 برابر 28/3و 93/3 کیلوگرم بر متر مکعب بود. زیستتوده گیاه، بهرهوری آب آبیاری و بهرهوری آب ذرت علوفهای بهطور معنیداری تحتتأثیر تقسیط نیتروژن و کاربرد کلات آهن و روی قرار گرفتند. بهطور کلی نتایج نشان داد دراقلیمهای خشک در سیستم آبیاری قطرهای نواری که طی دوره رشد ذرت علوفهای بارندگیمؤثری وجود ندارد از اعمال کمآبیاری خودداری شود زیرا موجب تشدید شرایط تنشرطوبتی و در نتیجه کاهش محصول تولیدی و بهرهوری آب میشود. همچنین مدیریت مصرف نیتروژن در سهتقسیط و کاربرد همزمان ریزمغذیهای آهن و روی به عنوان مدیریت بهینه جهت افزایشمحصول تولیدی و بهرهوری آب آبیاری توصیه میشود بهطوری که مقدار کود نیتروژنمورد نیاز ذرت تا مرحلهتاسلدهی بهطور کامل در اختیار آن قرار گیرد.
کلمات کلیدی:آبیاری قطرهای نواری، کمآبیاری، ذرت،تقسیط نیتروژن، کاربرد ریزمغذیهای آهن و روی، بهرهوری آب، بهرهوری آب آبیاری.

