چکیدهتغییر نظام دامداری متحرک و افزایش فشار بر بهرهبرداران مراتع سبب شده است تا دامداران فرصت کافی برای تنظیم تعادل تعداد دام بامیزان علوفه تولیدی در مرتع نداشته باشند و در نتیجه فشار زیادی بر مراتع وارد آید و توان تولید مراتع کاهش یابد. بنابراین تعیین اندازهاقتصادی مراتع متناسب با تعداد دام و برقراری رابطه منطقی بین بهرهبرداران مراتع و توان تولیدی مراتع ضروری است. پژوهش حاضر باهدف تعیین اندازه اقتصادی مراتع ممیزی شده و دارای طرح مرتعداری فریدن و مقایسه آنها با یکدیگر در سال 1401 انجام شد. در ابتداپرسشنامهای طراحی شد و بعد از اطمینان از روایی و پایایی آن اقدام به جمع آوری اطلاعات از مرتعداران منطقه گردید. جهت محاسبه تعداددام و مساحت مرتع مورد نیاز هر خانوار به منظور تامین کسری درآمد، با توجه به هزینههای سالانه مورد نیاز هر خانوار در منطقه و مجموعمنابع درآمدی سالانه هر خانوار از درآمدهای غیر مرتعی، میزان مقدار کسری درآمد هر خانوار که لازم است از محل دامداری در مرتعتامین شود بدست آمد. سپس با توجه به رابطه ظرفیت چرا، تعداد دام استفاده کننده از یک عرصه مرتعی بر مبنای میزان علوفه قابل دسترس)حاصل ضرب کل تولید علوفه خشک در حد بهره برداری مجاز یا خوشخوراکی گیاهان علوفهای منطقه(، مساحت مرتع، طول دوره چرا ونیاز علوفهای دامهای غالب در منطقه قابل محاسبه است. بر این اساس و با توجه به مشخص شدن تعداد دام مورد نیاز هر خانوار، سطح مرتعمستقل t مورد نیاز خانوار محاسبه گردید. در انتها بعد از بدست آمدن اندازه اقتصادی برای خانوار مرتعدار در منطقه، با استفاده از آزموناقدام به مقایسه اندازه اقتصادی مرتع در مراتع ممیزی شده و طرحدار گردید. نتایج نشان داد تمام 38 مرتعداری که در مطالعه مشارکت داشتندرا مردان تشکیل دادهاند و بیشتر آنان در رده سنی بین 56 الی 70 سال قرار داشتند و تحصیلات اکثر آنها دیپلم بود. از لحاظ نظام بهرهبرداریاز مراتع، بییش از 95 درصد از مراتع منطقه مشاع است. از نظر نوع مدیریت مرتع نیز حدود 8 درصد دارای طرح مرتعداری و مابقی مراتعممیزیشده هستند. میانگین تعداد بز و گوسفند برای هر خانوار به ترتیب 148 و 23 بدست آمد که گوسفندان عموماَ از 5 نژاد افشاری، بومی،دورگ، شال و لری بوده و نژاد بزهای منطقه نیز مشتمل بر نژادهای بومی، دورگ، پاکستانی و نجدی میباشد. متوسط وزن گوسفندان در35 کیلوگرم بدست آمد. میانگین کل هزینههای دامداری سالیانه خانوار 2694 و میانگین کل درآمدهای / 54 و متوسط وزن بزها 7 / منطقه 8دامداری 3025 میلیون ریال بدست آمد. میانگین درآمد خالص سالانه خانوار از محل کشاورزی، یارانهها، دام سنگین و سایر موارد )مثل460 و 654 میلیون ریال بود. جمع این درآمدها برابر با 1879 میلیون ریال ،158 ، رانندگی کامیون، کارگری، کار با تراکتور( به ترتیب 6074012 میلیون ریال بدست آمد. با توجه به هزینههای / محاسبه شد. جمع هزینههای سالانه خانوار در منطقه مورد مطالعه بطور متوسط برابر با 9سالانه مورد نیاز هر خانوار در منطقه و مجموع منابع درآمدی سالانه هر خانوار از درآمدهای غیر مرتعی، میزان کسری درآمد هر خانوار کهلازم است از محل دامداری در مرتع تامین شود بدست آمد. کسری درآمد هر خانوار در منطقه برابر با 2147 میلیون ریال در سال بدستآمد. سپس متوسط سطح مرتع مورد نیاز هر خانوار در منطقه به میزان 242 هکتار بدست آمد. میانگین اندازه اقتصادی مرتع برای مراتع ممیزیمستقل نشان داد اندازه اقتصادی مرتع در مراتع t شده و طرح دار به ترتیب 514 و 215 هکتار بدست آمد و نتایج مقایسه آنها توسط آزمونممیزی شده و طرحدار در سطح اطمینان 95 درصد با هم اختلاف معنیدار دارند.واژههای کلیدی: اندازه اقتصادی مرتع، فریدن، مراتع ممیزی شده، مراتع طرحدار-