چکیده

بلع ذراتپلاستیک توسط موجودات آبزی به عنوان مسیر اصلی ورود ذرات   است که این آلاینده‌ها می‌توانند اثرات مخربی برموجودات آبزی داشته باشند. به منظور بررسی و سنجش ذرات پلاستیک‌ موجود در ماهیانرودخانه زاینده‌رود از روش نمونه‌برداری تصادفی با تور پرتابی ماهیگیری با چشمه 5 میلی‌متراستفاده شد. ماهیان در دمای 20- درجه سانتیگراد به آزمایشگاه منتقل شدند و شناساییگونه‌های ماهی با استفاده از کلید شناسایی وتعیین سن هر قطعه ماهی با استفاده ازفلس‌های ناحیه جانبی صورت گرفت. گونه‌های نمونه‌برداریشده در سه ایستگاه خرسانک، باغشاد و مبارکه شامل Petroleuciscus esfahani،Capoeta aculata   وChondrostoma regium شناسایی شدند. هضم دستگاه گوارشماهیان در محلول koh %10 و ki 5/1 مولار انجام شد. سپس به بررسیفراوانی، توزیع، شکل و رنگ میکروپلاستیک‌ها در دستگاه گوارش ماهیان رودخانه زاینده‌روددر سه ایستگاه پرداخته شد. نتایج نشان دادکه میزان حضور ذرات در هر سه ایستگاه، نشان دهنده‌ی این موضوع است که آلودگی آب‌هاتوسط ذرات ذرات پلاستیک در همه جا وجود دارد اما با توجه به میزان و نوع تغذیهماهی حضور ذرات در آنها متفاوت است و از طرف دیگر رابطه مستقیمی بین وزن ماهی ومیزان حضور ذرات در دستگاه گوارش آنها وجود دارد که بیانگر افزایش میزان تغذیه وبلع بیشتر این ذرات توسط ماهی بود. بیشتریندرصد ذرات پلاستیک‌ در دستگاه گوارش سیاه ماهی فلس درشت در ایستگاه مبارکه مشاهدهشد که ممکن است به دلیل تراکم زیاد جمعیت، فعالیت صنایع مختلف و گردشگری در اینمناطق است.   شناسایی نوع پلاستیک بااستفاده از FTIR  نشان داد که پلی‌اتیلن و پلی ترفتالات بیشترین نوع پلیمر   یافت شده است. اشکال مختلف ذرات پلاستیک‌ ازجمله فیبر و قطعه دارای فراوانی 7/40 درصد و 44/11 درصد در ماهی (Capoeta aculeata) در منطقه مبارکه مشاهده شدند. رنگ سیاهدر بین کلیه اشکال دارای فراوان‌ترین میزان  در هر منطقه بود.

کلید واژه‌ها:   آلودگی زیست‌محیطی

، رودخانه زاینده‌رود، ذرات پلاستیک