سفیدبالک¬ها در رده Insecta، راسته Hemiptera، زیر راسته Sternorrhyncha، بالاخانواده Aleyrodoidea، خانواده Aleyrodidae و زیرخانواده Aleyrodinae طبقه¬بندی می¬شوند. گونه¬های عسلک¬¬پنبه (Bemisia tabaci) و سفیدبالک گلخانه (Trialeurodes vaporariorum) از جمله خسارت¬زاترین گونه¬ها در سفید¬بالک¬ها می¬باشند. آورمکتین¬ها دسته¬ای از لاکتون¬های ماکروسیکلیک می¬باشند که از اکتینومیست¬های خاک¬زی Streptomyces avermitilis تولید می¬شوند و عمدتا روی کانال¬های کلر وابسته به گابا و گلوتامیت اثر دارند. مکانیسم مقاومت در گونه¬های مختلف به صورت جهش در کانال گلوتامیت و افزایش سم¬زدایی به وسیله بیان بیش از حد ژن¬های سیتوکروم P450 مونوکسیژناژ، گلوتاتیون اس-ترانسفراز و یوریدین دی فسفات گلیکوزیل ترانسفراز ذکر شده است. هدف این پژوهش ارزیابی مقاومت در جمعیت¬های دوگونه B. tabaci و T. vaporariorum به آفت¬کش آبامکتین بود. به این منظور، شش جمعیت از B. tabaci و شش جمعیت از T. vaporariorum از مناطق مختلف استان اصفهان جمع¬آوری گردید و با انجام زیست سنجی به روش غوطه¬ور کردن برگ، حساسیت¬ جمعیت¬ها به آبامکتین مورد بررسی قرار گرفت. میزان LC50 برای جمعیت¬های T. vaporariorum بین 74/1 (نجف¬آباد) تا 72/34 (تیران) mg a.i/L و برای جمعیت¬های B. tabaci ، بین 23/0 (یفران) تا 87/3 (سین) mg a.i/L محاسبه گردید. جمعیت سین دارای نسبت مقاومت 14 برابر و جمعیت تیران دارای نسبت مقاومت 19 برابر بود. برای تشخیص مکانیسم¬های مقاومت، اثرات پیش¬تیمار با سه سینرژیست پیپرونیل بوتوکساید (PBO)، دی اتیل مالئات (DEM) و تری¬فنیل¬فسفات (TPP)، مورد بررسی قرار گرفت. در جمعیت¬های حساس و مقاوم، نسبت هم¬افزایی با سینژیست¬های PBO، DEM و TPP به ترتیب در یفران (31/1، 37/1 و12/1)، سین (06/5، 87/3 و 08/2)، نجف¬آباد(11/1، 08/1 و 01/1) و تیران (46/6، 04/4 و 5/2) محاسبه شد و نقش مهم سینرژیست¬های PBO و DEM در سم زدایی آبامکتین مشخص گردید. برای تشخیص نقش آنزیم¬های سم¬زدا، میزان فعالیت آنزیم¬های مونوکسیژناز¬های وابسته به سیتوکروم P450 ، گلوتاتیون اس-ترانسفراز¬ها و کربوکسیل استراز¬ها تعیین شد. نتایج نشان داد که فعالیت آنزیم¬های مونوکسیژناز سیتوکرومP450 ( 12/2، 36/2) برابر، گلوتاتیون اس-ترانسفراز¬ها (12/2، 2) برابر و کربوکسیل استراز¬ها (21/1، 15/1) برابر به ترتیب در جمعیت-های مقاوم تیران و سین بیشتر بود. مقاومت تقاطعی در این جمعیت¬ها برای امامکتین بنزوات، کلرپیرفوس، دلتامترین، فیپرونیل و اسپینوزاد مورد ارزیابی قرار گرفت. جمعیت¬های مقاوم به آبامکتین تیران و سین به ترتیب، مقاومت متقاطع بالایی به امامکتین بنزوات (23/13، 09/9) برابر، نشان دادند. درنتیجه، در هر دو جمعیت Bemisia tabaci و Trialeurodes vaporariorum، به نظر می¬رسد افزایش متابولیسم به ویژه بیان بیش از حد ژن¬های سیتوکروم P450 مونوکسیژناز، نقش مهمی در مقاومت به آبامکتین داشته باشد. این نتایج ممکن است کاربرد¬هایی در تشخیص زودهنگام مقاومت به آبامکتین در جمعیت¬های سفیدبالک داشته باشد و به طور بالقوه در کاهش استفاده از آفت¬کش ارزشمند باشند.کلمات کلیدی: سفیدبالک، Bemisia tabaci، Trialeurodes vaporariorum، آورمکتین، آبامکتین، کانال¬های کلر وابسته به گابا وگلوتامیت، زیست¬سنجی، نسبت هم¬افزایی، فعالیت آنزیمی، مقاومت تقاطعی