سعيد سلطاني كوپائي
فرسایش خندقی از جمله مخربترین انواع فرسایش آبی
است که باعث هدر رفت آب و خاک میگردد که برای پیشگیری و مبارزه با آن نیاز است تامناطقی که خطر وقوع فرسایش خندقی در آنها وجود دارد مشخص شود. در پژوهش حاضر پتانسیلوقوع فرسایش خندقی در حوضهی سمیرم در جنوب استان اصفهان با استفاده از روشهایهوشمند مدل جنگل تصادفی، ماشین بردار پشتیبان و بهینهسازی این دو مدل توسط الگوریتمژنتیک مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفت. بهاین منظور در ابتدا نقشه موقعیت مکانیخندقها با بازدیدهای صحرایی، استفاده از تصاویر ماهوارهای و نقشههای توپوگرافیدر محیط نرم افزار GIS تهیه گردید و از 311 خندق شناسایی شده بهطورتصادفی 70 درصد(218) خندق برای مدلسازی و 30 درصد(93) خندق برای اعتبارسنجی در نظرگرفته شد. در گام بعد 21 عامل مؤثر در وقوع فرسایش خندقی در منطقه مطالعاتی شامل ارتفاع،درصد شیب دامنه، جهت شیب، پلان انحنا، پروفیل انحنا، انحنای کلی، شاخص سایه روشن،شاخص تحدب، سنگشناسی، کاربری اراضی، شاخص تفاضلی پوشش گیاهی نرمال شده، فاصله ازآبراهه، شاخص رطوبت توپوگرافی، شاخص قدرت جریان، شاخص طول شیب، تراکم زهکشی، نقشهیهمباران، شاخص فاصله عمودی از آبراهه، مساحت حوضهی آبخیز، نقشه نوع خاک و نقشهعمق خاک برای مدلسازی انتخاب گردید و در محیط SAGA و GIS رقومی گردید.نهایتاً نقشه پهنهبندی حساسیت فرسایش خندقی با استفاده از مدلهای مذکور برایمنطقه مورد مطالعه تهیه گردید و سپس عملکرد مدلها با استفاده از منحنی عملکردنسبی(ROC)و مساحت سطح زیر منحنی(AUC) ارزیابی شد. مقدار مساحت زیر منحنی(ROC) دادههای تست برای روشهای مدل جنگل تصادفی، ماشین بردارپشتیبان، جنگل تصادفی- الگوریتم ژنتیک و ماشین بردار پشتیبان- الگوریتم ژنتیک بهترتیب801/0، 807/0، 888/0 و 800/0 بهدست آمد با توجه به نتایج، بهطور کلی مدلهایهوشمند مورد استفاده قابلیت مناسبی در پیشبینی و تشخیص عرصههای دارای پتانسیلخندق دارند. همچنین نتایج نشان داد که مدل جنگل تصادفی- الگوریتم ژنتیک بهترین عملکرد را در پیشبینی مناطقمستعد به فرسایش خندقی نسبت به سایر مدلها دارا میباشد.

