محمدعلي حاج عباسي جورتاني
غذا از ابتدایی ترین و مهمترین نیازهایبشر از بدو تولد وی بوده و افزایش جمعیت باعث نیاز بیشتر به منابع غذایی شده است. قارچخوراکی دکمه ای سفید به دلیل داشتن ارزشغدایی و اقتصادی بالا و خواص دارویی متعدد و همچنین دارا بودن پروتئین بالا و چربیکم جایگاه ویژهای را در سبد غذایی مردم جهان به خود اختصاص داده است و پرورش قارچخوراکی در دنیا اهمیت زیادی پیدا کرده است. از مسائل اصلی در پرورش قارچ، نیاززیاد آن به آب است و تقریبا 90 درصد وزن آن از آب تشکیل شده است. با توجه به کمبودآب، بالا بردن راندمان مصرف آب در تولید قارچ بسیار مهم است. همچنین یکی از مواد مورد نیاز کشت قارچهای خوراکی دکمه ایخاک پوششی است که از عوامل مهم در پرورش قارچ دکمه ای است و تأثیر مستقیمی براندازه و عملکرد آن دارد. خاک پوششی سطح بستر را پوشانده و نقش اساسی در تحریک والقا توسعه میسلیوم در تولید قارچ دکمه ای دارد. در شرکتهای کشت قارچ از پیت بهعنوان خاک پوششی استفاده میشود که از خاکهای جنگلی هوادیده و تالاب ها استفادهمیکنند و برداشت بیرویه از این منابع سبب خسارت جدی به منابع طبیعی میگردد. ازطرفی فعالیتهای انسانی امروزه باعث افزایش ضایعات شده است. استفاده مناسب وکاربردی از این ضایعات موجب کاهش فشار بر محیط زیست خواهد شدکه در این میان تولیدبیوچار از ضایعات، یکی از راهکارها میباشد. بیوچار یک ماده متخلخل، غنی از کربنو ریزدانه است که از گرمادهی بقایای آلی به دست میآید. مصرف بیوچار در خـاک باعـثاصلاح خصوصیات فیزیکی، شیمیایی و زیستی خاک میگردد. در این تحقیق امکان جایگزینیپیت با بسترهای باگاس نیشکر، بقایای مصرف شده بستر قارچ، پوسته بادام و بیوچار آنهابررسی گردید. خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک پوششی تولید شده با پیت مرسوم مقایسهشد. این آزمایش بر پایهی طرح تجزیه مرکب با سه تکرار برای قارچ و در طرح کاملاتصادفی برای خاک پوششی در سالن قارچ یکتا سپاهان انجامشد. همچنین برخی از خصوصیات بیولوژیکی قارچ بررسی شد. نتایج نشان داد در تیمارهایمورد آزمایش در عناصر فسفر،کلسیم، منیزیم، آهن، روی، مس، منگنز، پتاسیم و سدیم قارچدکمه ای تفاوت معنی دار بود. برای مثال عناصر فسفر در تیمار پوسته بادام 5% بهمیزان 99%، کلسیم در تیمار بیوچار باگاس 5% به میزان 117%، آهن در تیمار بیوچارباگاس نیشکر با نیتروژن 5% به میزان %213 و منگنز در تیمار بیوچار بادام 5% بهمیزان 227% نسبت به عناصر تیمار شاهد افزایش داشتند. همچنین نتایج تیمارها درعملکرد و درصد آب قارچ دکمه ای در سطح 5% و 1% معنی دار بود و عملکرد تیمار پوستهبادام 5% و تیمار بیوچار پوسته بادام 5% به ترتیب به میزان 26% و 12% نسبت به شاهدافزایش داشت. نتایج نشان داد تیمارهای خاک پوششی در جرممخصوص ظاهری، جرم مخصوص حقیقی، ظرفیت نگهداشت آب، درصد حجمی آب، درصد هوا، درصدذرات جامد، هدایت هیدرولیکی و مقاومت فروروی تفاوت معنی دار ایجاد کردند. به عنواننمونه، هدایت هیدرولیکی در تیمار پوسته بادام 10% به میزان 12% نسبت به تیمار شاهدافزایش یافت. همچنین تیمارهای خاک پوششی در EC،آهن، روی، مس، منگنز، پتاسیم و سدیم تفاوت معنی دار ایجاد کردند. غلظت روی در تیمار پوسته بادام %10 به میزان 215% و مس در تیمارباگاس نیشکر بدون نیتروژن 15% به میزان 8% نسبت به شاهد افزایش داشتند.
کلماتکلیدی: قارچ دکمه ای سفید،بازده آب، پیت، بیوچار، خاک پوششی

