چکیده

مکان­یابی شهرک­ها و نواحی صنعتی بالحاظ کردن آثار و پیامدهای آن بر محیط زیست، اقتصاد و اجتماع؛ پارامتری اثرگذار دربرنامه­ریزی­های ملی، منطقه­ای است. مکان سازگار و درخور به منظور استقرار صنایع،طیف گسترده­ای از معیارها را مد نظر قرار داده و باعث هماهنگی و هم راستا شدنمنافع اقتصادی و اجتماعی با پایداری محیط زیست می­شود. برای رسیدن به توسعهپایدار، نیاز به شیوه­ای نوین در یافتن مکان صنایع می­باشد تا اثرات منفی ناشی ازتاسیس و فعالیت صنایع را کاهش دهد. هدف این مطالعه ارزیابی مطلوبیت مکانی شهرک­های صنعتی شهرستان رفسنجان بابهره­گیری از روش AHP، ترکیب خطی- وزنی و منطق بولین در سیستم اطلاعات جغرافیایی می­باشد.نخست طی بررسی منابع و کسب استانداردها، معیارها و زیرمعیارهای استقرار صنایعتعیین شدند. معیارها شامل: محیط­های زیست فیزیکی، بیولوژیکی و اقتصادی-اجتماعی وزیرمعیارها شامل: شیب، چاه، رودخانه، آبخوان، گسل، سازندها، پهنه سیلاب، منطقهحفاظت، فرسایش، جاده، راه­آهن، فرودگاه، شهر، روستا، معادن موجود، شهرک­های صنعتیموجود و پوشش اراضی. پس از تعیین معیارهای اثرگذار، استانداردسازی، تعیین وزن وتلفیق به دو روش بولین و ترکیب خطی وزنی انجام گرفت.نتایج تلفیق نشانداد با لحاظ محدودیت­ها و قابلیت­های محیط زیستی و آمایشی، لایه فرودگاه و لایهشهرک­های صنعتی موجود سبب محدودیت شدید شده به نحوی که هیچ پهنه­ای برای اسقرارصنایع مناسب نباشد. در نتیجه با حذف دو لایه فرودگاه و شهرک­های صنعتی موجود، درروش بولین 26/29602 هکتار(5/3 درصد) و در روش ترکیب خطی وزنی 43/90173 هکتار(89/10درصد) از مساحت شهرستان رفسنجان در طبقه مناسب برای احداث شهرک­های صنعتی قراردارد. بکارگیری روشترکیب خطی – وزنی نشان داد که مکان­های کنونی شهرک­های صنعتی مستقر درمنطقه مطالعاتی در پهنه­های نسبتا مناسب و یا تناسب متوسط قرار دارند.

کلمات کلیدی: مکان­یابی، صنایع، آنالیز تصمیم­گیریچندمعیاره، ترکیب خطی – وزنی، رفسنجان